İtalya vatandaşlığı: kan yoluyla (jure sanguinis) süreç

İtalyan kökenli olduğunuzu düşünüyorsanız ve atalarınızdan birinin İtalyan vatandaşı olduğuna dair kesin bilgi varsa, jure sanguinis (kan yoluyla) vatandaşlık başvurusu sizin için bir yol olabilir. Bu süreç karmaşık ve belge ağırlıklıdır ama doğru hazırlandığında sonuç verir.

Jure sanguinis nedir

Jure sanguinis, İtalyan hukukunda “kan hakkı” anlamına gelir. İlkeye göre, İtalyan vatandaşı olan bir atadan gelen kişi, doğuştan İtalyan vatandaşıdır. Yani soyunuzun bir noktasında İtalyan bir büyükanne veya büyükbaba varsa ve zincir boyunca vatandaşlık kesintisiz aktarılmışsa, siz de hak iddia edebilirsiniz.

Burada kritik nokta “kesintisiz zincir” kavramıdır. Atanızın İtalya’dan göç etmesi vatandaşlığı bıraktığı anlamına gelmez. 1912’den sonra göç etmiş bir atasının çocukları, eğer atası başka bir ülkenin vatandaşlığını açıkça kazanmamışsa, İtalyan sayılır. Bu yüzden göç tarihi önemlidir.

İki ana yol vardır. Birincisi doğrudan büyükbaba veya büyükanne üzerinden. İkincisi daha uzak atalar üzerinden ama bu daha fazla belge gerektirir. Başvuru şartlarında yaş sınırı yoktur, reşit olmanız yeterlidir.

Kimler başvurabilir

Başvuru yapabilmeniz için soy ağacınızın net olarak çizilmesi gerekir. En sık rastlanan senaryolar şunlar. İtalya doğumlu bir büyükbaba veya büyükanne, göç etmiş ama çocukları İtalya dışında doğmuş. Bu çocukların çocukları yani siz, atalardan gelen hakkı iddia edersiniz.

Bazı yaygın senaryolar da var. Baba tarafından İtalyan atanız varsa ve babanız sizden önce İtalyan vatandaşlığını kazanmışsa, siz de otomatik hak sahibi olabilirsiniz. Anne tarafından geçişte ise bazı tarihsel kısıtlamalar vardır. 1948’den önce doğan annelerden gelen haklar için farklı süreç işler.

Ayrıca 1948 davası olarak bilinen özel bir yasal yol vardır. Bu, anneye üzerinden vatandaşlık talep edenler için İtalya Anayasa Mahkemesi’nin açtığı bir kapıdır. Geleneksel idari yol yerine dava açılır.

Gerekli belgeler

Belge toplama süreci en zaman alıcı aşamadır. Başvuru bir konsoloslukta yapılacaksa tüm belgelerin orijinal ve apostilli olması gerekir. Her belgenin İtalyanca çevirisi de istenir.

Temel belgeler şunlar. Atanızın İtalya’daki doğum belgesi. Bu belgeyi atalarınızın doğduğu komünün (belediye) kayıt bürosundan alırsınız. Atanızın evlilik cüzdanı, İtalya’da evlendiyse komünden, göçtikten sonra evlendiyse o ülkenin makamından. Ölüm belgesi eğer vefat etmişse. Tüm bu belgeler zincirin her halkasını doğrular.

Sizin tarafınızdan sunulacak belgeler. Kendi doğum belgeniz, ebeveynlerinizin doğum ve evlilik belgeleri, tüm aile üyeleri için doğum ve evlilik belgeleri. Pasaport, ikametgah, sabıka kaydı da istenir. Bazen mahkeme kararıyla ad değişikliği yapılmışsa bu karar da eklenir.

Bir de “renunciation” yani feragat belgesi gerekir. Atanızın İtalyan vatandaşlığından feragat edip etmediğini konsolosluk kayıtlarından araştırırsınız. Feragat yoksa bu durum hak iddianızı güçlendirir.

Süreç adımları

İlk adım konsoloslukta ön görüşme almak veya doğrudan İtalya’da bir komüne başvurmaktır. Konsolosluk yolu uzun sürebilir çünkü randevu beklemesi yılları alabilir. İtalya’da başvuru yaparsanız süreç daha hızlı işler ama orada ikamet etmeniz gerekir.

Belgelerinizi topladıktan sonra dosyanızı eksiksiz hale getirirsiniz. Her belge apostilli ve tercüme edilmiş olmalı. Dosyayı teslim ettiğinizde inceleme başlar. Komün veya konsolosluk belgeleri doğrular, gerekirse ek belge ister.

Onay süreci birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir. Dosyanız tamamlandığında size yemin töreni tarihi verilir. Yemin metnini okuyup imzaladığınızda İtalyan vatandaşı olursunuz. Bundan sonra pasaport başvurusu yapabilirsiniz.

İtalya’da mı yoksa konsoloslukta mı

İki yolun da artıları ve eksileri var. Konsolosluk yolu yavaştır ama Türkiye’de yaşarken başvurmanıza imkan tanır. Randevu almakta zorlanabilirsiniz çünkü konsoloslukların kapasitesi sınırlı.

İtalya’da komün üzerinden başvuru daha hızlıdır ama orada gerçek bir ikamet kanıtı gerekir. Kiralık ev, vergi kaydı gibi belgelerle orada yaşadığınızı göstermelisiniz. Bu yolu seçenler genelde İtalya’ya yerleşen kişilerdir.

Bir üçüncü yol da avukat tutup dava açtırmaktır. Özellikle 1948 öncesi doğumlar için bu yol tercih edilir. Roma’daki mahkemeler bu tür davaları sık görür. Süreç 1 ila 3 yıl arası sürebilir.

Pasaport ve vatandaşlık sonrası adımlar

Vatandaşlık kazandıktan sonra pasaport başvurusu ayrı bir adımdır. Yemin töreninizin ardından komün veya konsolosluk size vatandaşlık belgesi (certificato di cittadinanza) verir. Bu belgeyle pasaport başvurusu yaparsınız. Pasaport işlemleri birkaç hafta ile birkaç ay arası sürebilir.

Yeni vatandaşlara İtalya’da seçmen kütüğüne kayıt yaptırma hakkı da doğar. İkamet ettiğiniz komünde AIRE (yurtdışında yaşayan İtalyanlar kaydı) veya normal nüfus kütüğüne yazılırsınız. Bu kayıt, gelecekteki başvurularda ve oy kullanmada işe yarar.

İtalyan vatandaşı olduktan sonra AB vatandaşlığı haklarından yararlanırsınız. Diğer AB ülkelerinde yaşama, çalışma ve seyahat etme özgürlüğü kazanılır. Vize muafiyeti sadece İtalya için değil tüm Schengen ve AB bölgesi için geçerli olur. Yeşil pasaport derdiniz kalmaz, doğrudan İtalyan pasaportuyla seyahat edersiniz.

SSS

Süreç ne kadar sürer?

Konsolosluk yoluyla başvuruda randevu beklemesi dahil 2 ila 5 yıl arasında sürebilir. İtalya’da komün üzerinden başvurursanız 6 ay ila 2 yıl arası bir süreç beklenir. Dava yolu seçerseniz 1 ila 3 yıl avukat ve mahkeme süreci işler.

İtalyanca bilmek zorunda mıyım?

Vatandaşlık için İtalyanca yeterlilik şartı 1948 sonrası doğumlar için bazı durumlarda istenir ama genel jure sanguinis başvurusunda dil şartı yoktur. Pasaport alırken bazı konsolosluklar basit bir mülakat yapabilir.

Babam İtalyan vatandaşıysa ben otomatik mi olurum?

Babanızın sizin doğumunuzda İtalyan vatandaşı olması gerekir. Eğer bu koşul sağlanıyorsa ve babanız vatandaşlığı bırakmadıysa, siz de hak iddia edebilirsiniz. Otomatik olarak değil, başvuru yaparak ve zinciri kanıtlayarak.

Başvuru ret olursa ne yaparım?

Ret kararının gerekçesini okuyun. Belge eksikliği veya zincirde kopukluk olabilir. Eksik belgeleri tamamlayıp itiraz edebilir veya avukatla dava açabilirsiniz. Mahkeme kararı idari kararı aşabilir.