Schengen 90/180 gün kuralı: nasıl hesaplanır, ihlali ne olur

Schengen bölgesine vizesiz girişin temel koşulu olan 90/180 gün kuralı, ilk bakışta basit görünür ama hesaplama çoğu yolcuyu yanıltır. Hangi günün sayılacağı, geriye dönük pencerenin nasıl kurulacağı ve ihlal durumunda neyle karşılaşacağınız bu rehberde net biçimde açıklanıyor.

90/180 gün kuralı nedir

Schengen alanında herhangi 180 günlük dönem içinde maksimum 90 gün kalabilirsiniz. Burada dikkat edilmesi gereken nokta “herhangi 180 gün” ifadesidir. Yani pasaportunuzdaki giriş çıkış damgalarına geriye dönük baktığınızda, bugünden itibaren son 180 günün toplamı alınır ve bu pencere içindeki Schengen gün sayısı 90’u geçemez.

Bu kural yeşil pasaport sahipleri ve AB vatandaşı olmayan vize muafiyetli pasaportlar için geçerlidir. Bordo pasaportla seyahat eden Türk vatandaşları zaten C tipi Schengen vizesi almak zorundadır. Vize aldığınızda da bu kural geçerlidir. Çok girişli (multiple) vize aldığınızda her ziyaretinizde bu hesap devreye girer.

Hesaplama yöntemi adım adım

Hesaplamanın doğru yolu, giriş planladığınız tarihten geriye doğru 180 gün sayıp bu pencere içinde kullandığınız günleri toplamaktır. Bir gün, giriş ve çıkış günü dahil tam olarak bir gün sayılır. Gece yarısı sınırını geçtiğinizde yeni bir gün eklenir.

Örnek senaryo üzerinden düşünelim. 15 Mart’ta 30 gün İtalya’da kaldınız, 5 Mayıs’ta 20 gün daha gittiniz. Şimdi 1 Eylül’de tekrar gitmek istiyorsunuz. 1 Eylül’den geriye 180 gün saydığınızda pencere 6 Mart’a kadar uzanır. Bu pencere içinde kullandığınız günler 30 + 20 = 50 gündür. Yeni ziyaretiniz için geriye kalan hak: 90 eksi 50 = 40 gün.

Hesabı kağıt üzerinde yapmak yerine AB Komisyonu’nun resmi Short-stay calculator aracını kullanmanız önerilir. Pasaportunuzdaki tarihleri girerseniz size doğru sonucu verir. Manuel hesaplamada en sık yapılan hata, 180 günü sabit bir takvim dönemi gibi düşünmektir. Oysa bu her seferinde hareketli bir penceredir.

İtalya için bordo pasaport süreci

Bordo pasaportla İtalya’ya gitmek isteyenler C tipi Schengen vizesi almalı. Başvuru iDATA üzerinden yapılır, dosya tesliminden sonra vize kararı konsoloslukça verilir. Konsolosluk harcı 12 yaş ve üzeri için 4.424-4.680 TL bandında, iDATA koordinasyon ücreti yaklaşık 2.117 TL. Toplam yetişkin maliyeti ek hizmetler hariç 6.500-6.800 TL civarındadır. Çocuk 6-12 yaş için 2.212 TL, 0-6 yaş ücretsizdir.

Vize evrakları arasında pasaport, biyometrik fotoğraf, son 3 ay banka hesap dökümü, kredi kartı fotokopisi, konaklama ve uçak rezervasyonu, 30.000 EUR teminatlı seyahat sağlık sigortası, ikametgah ve meslek belgeleri yer alır. Pasaport dönüşten sonra en az 3 ay geçerli olmalı ve 10 yıldan eski olmamalıdır.

İhlal durumunda ne olur

90 gün hakkını aşmak ciddi sonuçlar doğurur. İlk olarak sınırda geri çevrilebilirsiniz. Pasaport kontrolünde günlere bakıldığında ihlal tespit edilirse giriş engellenir ve ülkeye gönderildiğiniz kayıt altına alınır.

Daha ağır sonuç, sonraki vize başvurularına yansır. İhlal, Schengen Bilgi Sistemi’ne (SIS) işlenir ve diğer AB ülkeleri bu kaydı görür. Bir sonraki başvurunuzda ret riski belirgin artar. Bazı durumlarda belirli bir süre Schengen bölgesine giriş yasağı da konulabilir. Bu yasağın kalkması için ülkedeki otoriteye itiraz etmeniz veya sürenin dolmasını beklemeniz gerekir.

Bir de sınıfta kalma durumu vardır. Vizenizin bitiş tarihinden sonra ayrılırsanız, bu “overstay” olarak değerlendirilir. Tek günlük aşma bile kayda girer. Bu yüzden uçuş biletinizi vize bitiş tarihinden en az bir gün önce almanız güvenli olur.

Pratik takip önerileri

Pasaportunuza her giriş ve çıkış damgası için telefonunuzda fotoğraf çekin. Tarihleri bir not uygulamasına işleyin. Her yeni seyahat öncesi 180 gün penceresini yeniden hesaplayın. Vize aldığınızda üzerindeki “duration of stay” gün sayısını kontrol edin. Vize 30 gün verdiyse ama 90 gün hakkınız varsa, ilk giriş 30 günle sınırlıdır.

Bordo ve yeşil pasaport farkı

Türk vatandaşları için iki pasaport türü bu kurala farklı etkilenir. Bordo pasaportla Schengen bölgesine her girişinizde C tipi vize göstermek zorundasınız. Vizeniz çok girişli (multiple) olsa bile her ziyaretinizde 90/180 gün hesabı işler. Vize aldığınız süre boyunca, seyahat ettiğiniz tüm günler bu hesaba dahil edilir.

Yeşil pasaport sahipleri ise 90 güne kadar vizeden muaftır. İtalya dahil Schengen bölgesine vizesiz girerler. Ancak bu muafiyet sınırsız kalış hakkı vermez. 90/180 kuralı yeşil pasaport için de geçerlidir. Pasaportunuz dönüşten sonra en az 6 ay geçerli olmalıdır, aksi halde sınırda sorun yaşayabilirsiniz.

İki pasaport türü arasındaki bir diğer fark da sürekli kalış durumunda ortaya çıkar. Yeşil pasaportla sık sık gidip gelmek bir süre sonra sınır memurlarında şüphe oluşturabilir. 90 günü her 180 günde dolduran biri, kalıcı ikamet amacı taşıdığı şüphesiyle sorgulanabilir. Bu durumda turistik amaç değil oturma izni başvurusu yapmanız önerilir.

SSS

90 günü doldurup ülkeyi terk edersem ne zaman tekrar girebilirim?

İlk yapmanız gereken, planladığınız yeni giriş tarihinden geriye 180 gün saymaktır. Bu pencere içinde kullandığınız Schengen günleri 90’dan azsa geriye kalan hak kadar giriş yapabilirsiniz. Tipik olarak 90 günü tam kullanan biri 90 gün beklemek zorundadır ama bu her zaman böyle değildir. Hesap güncel tarih bazlı yapılır.

Pasaportumdaki damga eksikse ne olur?

Bazen sınır kapısında damga basılmaz veya silik olur. Bu durumda boarding pass biletlerinizi, otel faturalarınızı ve müze girişlerinizi kanıt olarak saklayın. Hesaplama yaparken bu belgelere dayanın. Sınırda sorun yaşarsanız bu evraklar varlığınıza dair kanıt sunar.

Yeşil pasaportla 90 günü doldurursam ceza ne?

Yeşil pasaportta da aynı kural geçerlidir. İhlal tespit edilirse bir sonraki Schengen girişinizde engelleme olabilir. Bazı sınır memurları uyarı verirken bazıları geri çevirme uygular. Sisteme işlendiğinde kayıt kalıcıdır.

Birden fazla Schengen ülkesini ziyaret edersem günler ayrı sayılır mı?

Hayır. Schengen alanı tek bölge sayılır. İtalya’da 30 gün, Fransa’da 20 gün geçirdiyseniz bu toplam 50 gün kabul edilir. Ülkeler arası sınır kontrolleri olmasa da pasaport damgaları ve sistem kayıtları günleri toplar.